Partytura graficzna Bogusława Schäffera
Beatbox charakteryzuje się tymi samymi cechami co każda inna technika muzyczna:
Dlatego właśnie zapis beatboxowy jest możliwy. Ze względu na stosowane od wieków techniki zapisu nutowego, przyjęło się zapisywać nuty od lewej do prawej, na pięciolinii, rozdzielając poszczególne takty kreskami taktowymi. Tonację utworu oznaczano na początku każdego wersu kluczem (np. wiolinowym, basowym), który określał tonację i wysokość poszczególnych dźwięków. To tylko podstawowe cechy zapisu nutowego - jest ich bardzo wiele i co roku przybywa nowych.
W XX wieku rozwinął się mocno zapis graficzny, pozostawiający sporą dowolność interpretacji nut wykonawcy. Nie używa się tam nut w rozumieniu klasycznym, raczej wskazówek odnośnie emocji jakie powinny być przekazane podczas danej partii utworu.
Poniższe schematy przedstawiają autorski sposób zapisu beatboxu, który ewoluował przez lata, aby był maksymalnie zrozumiały dla beatboxerów nie czytających nut. Dźwięki zapisujemy na przestrzeni taktu wyznaczonej przez pionowe kreski taktowe.
'X' w kółku oznaczają ćwierćnuty, 'X' bez kółka to ósemki. Metrum jest zaznaczone na początku taktu, w tym przykładzie jest to 4/4.
P t Pf t
Jeśli chcemy policzyć rytm zgodnie z pulsem metronomu, liczymy w ten sposób:
ćwierćnuty 1 2 3 4 ósemki 1 i 2 i 3 i 4 i
Uczyłem się kiedyś gry na harmonijce ustnej. W nutach na harmonijkę dźwięki zapisane są najczęściej w postaci numerów, oznaczających kolejne kanały instrumentu. Aby oznaczyć dźwięki wdechowe i wydechowe, w zapisie na harmonijkę stosuje się podkreślenia lub otoczenie danego numeru nawiasami. W ten sposób można łatwo rozróżnić dwa dźwięki, które różnią się jedynie kierunkiem oddechu. Podobny system można zastosować w human beatbox.
P t ts t Kh t P-P ts
W przykładzie stosowane są dźwięki wdechowe (podkreślone) i wydechowe (bez podkreślenia).
Mały tutorial o długościach nut i wstęp do mojej metody zapisu beatboxu.
Zapis beatboxu na rozpisce
Zapewne wielu beatboxerom zdarza się następująca sytuacja - masz pomysł, jeden z lepszych pomysłów ostatnich dni, poprawiasz go w głowie, powtarzasz. Następnego dnia - pustka, nic nie pamiętasz. Tutaj z pomocą może przyjść prosta rozpiska. Do czego służy? Do szybkiego zapisania pomysłu tak, aby można go było jednoznacznie odczytać następnego dnia.
Jeśli zetknąłeś się kiedykolwiek z sekwencerami audio, zawuaż, że mają one podobny wygląd. W programach Cubase, Nuendo, Acid, Logic czy ProTools widać wyraźną siatkę. Na tej siatce rozmieszcza się sample, a jej rozmiar określony jest przez kilka czynników - tempo, metrum i długość loopa. W naszej rozpisce beatboxowej mamy taki sam podział - tempo [w jednostkach bpm czyli beats per minute, uderzenia na minutę], metrum [ile uderzeń mieści się w jednej ćwierćnucie, przeważnie jest to 4/4] oraz długość loopa [określona w ilości taktów, potocznie mówi się ósemka, szesnastka, itp; nie mylić z długościami nut]. Zamieszczam także przykładową wypełnioną rozpiskę.
Na każdej stronie oprócz siatki umieszczone są dodatkowe pola, gdzie można wpisać wyżej wspomniane dane. Np. tempo nie musi się zgadzać co do 1 bpm, ale przecież trzeba określić czy będzie to zapis szybkiego drum'n'bassu czy też hip-hopu w 90 bpm. Na każdej stronie jest też miejsce na notatki, np. o dźwiękach jakie zostały użyte podczas danego beatboxu. Kartkę wystarczy wydrukować i mieć gdzieś pod ręką.
wkrótce wyjaśnienia i opis
Rytmy pokazane w tym dziale będą proste, a każdy będzie ilustrował jakieś ciekawe zjawisko rytmiczne. Chodzi o to, żebyś nauczył/a się mieszać ze sobą rytmy i stosować spontanicznie pokazane sztuczki rytmiczne dla osiągnięcia interesujących efektów. Wszystkie nagrania odtwarzane są w nieskończonych pętlach. Ze względu na ograniczenia Flasha pętle nie kleją się idealnie, jest pomiędz nimi cisza.
Na początku nagrania pokazane są tylko dźwięki umieszczone na ćwierćnutach, czyli /P t Psh t/, później rytm rozwija się i przyspiesza. Sekwencja /P P t / używa nut szesnastek. Łatwo się jej nauczyć jeśli szybko wymówisz słowo 'popyt' przesadnie eksponując głoski /P/ i /t/ i pomijając samogłoski.
P P t Psh P P t t Psh t
Na początku nagrania zaznaczone są hihaty na 4 ćwierćnutach. Bit jest bardzo prosty, występuje w nim synkopa stopy. Synkopa to przesunięcie wybranego dźwięku o jakąś wartość rytmiczną. Tutaj stopa /P/ została przesunięta do przodu o ósemkę. Teoretycznie powinna występować na '3', a występuje na '3-i'. To jest prosta synkopa.
P t Pf t t P Pf t
Na początku nagrania zaznaczone są hihaty na 4 ćwierćnutach. W tym rytmie słyszymy przedtakt, czyli dźwięk umieszczony przed rozpoczęciem taktu. Tutaj jest to stopa /P/. Zauważ, że akcent pada na drugą stopę, tę która wypada na '1'. Jeśli stosujemy przedtakt w kilku taktach pod rząd, może się wydawać, że jest to ostatnia część poprzedniego taktu, ale tak nie jest.
W okolicach '3' występuje przyspieszenie, tutaj złożone z sekwencji /P-D-P/. Naucz się szybko powtarzać /P-D-P-D-P-D.../, najlepiej wyobrażając sobie, że te głoski są dźwięczne, jak przy mówieniu /By-Dy-By/. W tym dźwięku nie słychać /-y/ na końcu, ale jego wyobrażenie pomaga szybko i precyzyjnie zrobić tę sekwencję.
P P t Pf t P-D-P P Pf t
Ten bit jest jednym z klasycznych breaków funkowych. Na początku nagrania zaznaczone są hihaty na 4 ćwierćnutach. Na '2' występuje połączenie /Pf t Pf/ - to zestawienie nuty ósemki /Pf/ i dwóch szesnastek /t Pf /. Zauważ, że drugi werbel /Pf/ w tej sekwencji nie wypada na '3' tylko na '2 i trzy czwarte'.
Na początku możesz mieć też problem z odpowiednim umieszczeniem stopy /P/ na '3-i'. Tutaj należy odczekać pauzę, która trwa 3 szesnastki (co można również zapisać jako 1,5 ósemki).
W drugim powtórzeniu rytmu występuje również przedtakt - motyw z poprzedniego przykładu.
P t Pf t Pf P Pf t
Na początku nagrania zaznaczone są hihaty na 4 ćwierćnutach. Na tym etapie musisz mieć opanowane nuty szesnastki. Na początku bitu jest sekwencja /P P t / prezentowana już wcześniej w rytmie elektro - sprawdź powyżej. W drugiej części rytmu mamy szybką wymianę hi-hatów i werbli /t Pf t Pf t /. Również są to nuty szesnastkowe. Ten układ przyda się później przy wykonaniu Amen break.
P P t Pf t- Pf-t- Pf t Pf t
Najsłynniejszy break perkusyjny świata składa się z 4 taktów. W oryginale tempo jest dość wysokie, w wersjach używanych w jungle i dnb tempo jest wręcz mordercze. Polecam naukę tego breaka w powolnych tempach, koniecznie musisz mieć opanowane rytmy funkowe 1-4.
Dwa pierwsze takty Amena są identyczne, w trzecim i czwartym następuje przesunięcie ostatniego werbla. We wszystkich taktach słychać wymiany szesnastkowe werbli i hi-hatów /t Pf t Pf / oraz szesnastkowe dwie stopy /P P /. W ostatnim takcie na '3-i' występuje stopa i crash /Ps/.
P P Pf t- Pf-t- Pf P P Pf t Pf
P P Pf t- Pf-t- Pf P P Pf t Pf
P P Pf t- Pf-t- Pf P- P t Pf
t Pf P P Pf t Pf t Pf Ps P t PfPolirytmia to wiele rytmów jednocześnie. Jedną z najprostszych metod uzyskania polirytmi jest ustawienie dwóch metronomów w tempie np. 90bpm i metrum 3/4 oraz 120bpm i 4/4, a następnie tworzenie po jednym dźwięku do rytmu każdego z metronomów.
Poniżej demo prostego metronomu polirytmicznego, który emuluje to na komputerze, można wybrać dowolne metrum i tempo.
Ten typ metrum łatwo przyswoić jako dwa regularne takty 4/4 z 'uciętą końcówką', kiedy po 3-i, następuje od razu '1' następnej pętli. Praktycznie każdy tego typu takt możemy podzielić na dwa fragmenty - 4/4 oraz 3/4. Tak uczyniłem w przykładzie poniżej.
P t Pf tkt P P P Pf t
P t ts Pf t t P Pf